Người dân thu hoạch bưởi Diễn Đại Đồng đang vào chính vụ. 

Đẩy mạnh vùng trồng

Sau hợp nhất, tỉnh Phú Thọ có khoảng 17,7 nghìn ha bưởi, chiếm trên 11% tổng diện tích bưởi cả nước; trong đó, có trên 10,8 nghìn ha giai đoạn kinh doanh với sản lượng trên 177 nghìn tấn, chiếm gần 20% sản lượng bưởi toàn quốc. Phú Thọ có nhiều giống bưởi khác nhau; trong đó, giống bưởi Bằng Luân và bưởi Chí đám (còn gọi là bưởi Sửu) được mang Chỉ dẫn địa lý Đoan Hùng với diện tích trên 1.000ha; giống bưởi đỏ Tân Lạc mang nhãn hiệu chứng nhận với diện tích gần 3.000 ha; bưởi diễn là giống có diện tích lớn nhất với gần 5.000 ha; còn lại một số giống khác như: Da xanh, Xuân Vân, Cát quế...

Đến nay, toàn tỉnh đã cấp được 72 mã số cho 27 vùng trồng bưởi tập trung xuất khẩu sang EU, Hoa Kỳ, Hàn Quốc, Newzealand, Nga... với tổng diện tích gần 682 ha. Kế hoạch trong niên vụ 2025 - 2026, toàn tỉnh sẽ xuất khẩu khoảng 300 tấn bưởi. Chủ yếu là bưởi Diễn và bưởi đỏ Tân Lạc.

Theo ông Nguyễn Huy Nhuận, Giám đốc sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Phú Thọ, các vùng chuyên canh được quy hoạch đồng bộ từ giống, kỹ thuật canh tác đến thu hoạch, bảo quản sau thu hoạch. Người dân được hỗ trợ áp dụng các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu khắt khe của các thị trường như: EU, Mỹ, Nhật Bản... Cùng với đó, tỉnh khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã đầu tư liên kết chuỗi, ký kết hợp đồng bao tiêu, chế biến sâu và xây dựng thương hiệu của loại bưởi từng vùng. Việc tập trung phát triển vùng chuyên canh bưởi xuất khẩu không chỉ nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm nông nghiệp chủ lực, mà còn góp phần chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nâng cao thu nhập cho nông dân, thúc đẩy nông nghiệp Phú Thọ phát triển theo hướng hiện đại, hội nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Ông Nguyễn Hồng Yến, Chi Cục trưởng, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Phú Thọ) cho biết, đến nay ngành nông nghiệp tỉnh Phú Thọ đã tập trung chỉ đạo các địa phương xã, phường quan tâm, phối hợp với ngành nông nghiệp và Môi trường trong việc tuyên truyền, hướng dẫn, chỉ đạo nhân dân tăng cường sản xuất, sử dụng nông sản an toàn, hữu cơ nhằm từng bước kích thích nhu cầu của người tiêu dùng, từ đó thúc đẩy sản xuất, nâng cao thu nhập cho người làm nông nghiệp hữu cơ.

Ngoài ra, doanh nghiệp, hợp tác xã và nhân dân nâng cao nhận thức, đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật, sản xuất nông nghiệp hữu cơ nhằm tăng diện tích, sản lượng nông sản hữu cơ cho người tiêu dùng, chung tay sản xuất nông nghiệp bền vững, bảo vệ môi trường sinh thái, nâng cao giá trị của nông sản Việt Nam.

Vươn ra quốc tế

Tại xóm Đại Đồng, xã Yên Trị (Phú Thọ), bưởi diễn Đại Đồng đã vươn mình ra thị trường quốc tế. Năm 2025, đánh dấu năm thứ tư liên tiếp sản phẩm được xuất ra thị trường nước ngoài không chỉ là dấu mốc về tiêu thụ, mà còn là minh chứng sinh động cho giá trị, chất lượng và sức cạnh tranh của một sản phẩm nông nghiệp bản địa. Hành trình ấy phản ánh tư duy đổi mới trong sản xuất, sự bền bỉ của người nông dân và quyết tâm nâng tầm nông sản địa phương, khẳng định vị thế ngày càng vững chắc của bưởi diễn Đại Đồng trên “bản đồ” các sản phẩm nông nghiệp xuất khẩu. 

Năm 2015, Hợp tác xã Nông nghiệp Đại Đồng chính thức ra đời đánh dấu bước chuyển mình của bưởi diễn, khi liên kết, tập hợp các thành viên cùng tham gia tạo thành một vùng sản xuất quy mô, chất lượng. Đến nay, hợp tác xã có 31 ha được cấp mã số vùng trồng, đủ điều kiện phục vụ xuất khẩu sang các thị trường khó tính như: EU, Mỹ, New Zealand... Hợp tác xã nắm vai trò hạt nhân liên kết, “đầu tàu” trong tổ chức sản xuất, ứng dụng khoa học kỹ thuật và xây dựng thương hiệu bưởi diễn Đại Đồng.

Gia đình ông Nguyễn Đức Bình, thuộc thành viên Hợp tác xã Nông nghiệp Đại Đồng (xã Yên Trị), với khoảng 300 gốc bưởi được trồng từ năm 2001, sử dụng giống diễn chính gốc mang từ Hà Nội về, ông Bình đã sớm xác định hướng đi bền vững, lấy chất lượng làm nền tảng. Trải qua hơn hai thập kỷ chăm sóc, vun trồng, vườn bưởi không chỉ cho năng suất ổn định mà còn khẳng định uy tín trên thị trường. Ngay từ đầu vụ, toàn bộ sản lượng bưởi của gia đình đã được các đối tác đặt mua, chủ yếu cung ứng cho hệ thống siêu thị và xuất đi nhiều tỉnh, thành trong cả nước. Dự kiến niên vụ năm nay, vườn bưởi cho thu hoạch khoảng 20 tấn; trong đó, những quả đạt chất lượng cao nhất có trọng lượng từ 700 lạng đến 1kg, mẫu mã đẹp, hương vị đặc trưng. Bắt đầu từ trung tuần tháng 11, mùa thu hoạch không chỉ mang lại nguồn thu đáng kể cho gia đình ông Bình mà còn góp phần khẳng định thương hiệu bưởi Đại Đồng trên thị trường nông sản.

Ông Vũ Xuân Oanh, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Đại Đồng cho biết, bưởi diễn muốn cho quả đạt chất lượng cao phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình sản xuất an toàn. Hợp tác xã đặc biệt chú trọng cải tạo đất, bảo vệ nguồn nước, sử dụng phân bón hữu cơ, chế phẩm sinh học, hạn chế tối đa thuốc bảo vệ thực vật. Nhờ đó, bưởi diễn Đại Đồng có vị ngọt mát, tép róc, mọng nước, mẫu mã đẹp, hương thơm đặc trưng và giàu giá trị dinh dưỡng. Đặc biệt, nếu thu hoạch và bảo quản đúng quy trình, quả bưởi có thể để từ 3 - 4 tháng mà không giảm chất lượng, rất phù hợp phục vụ thị trường Tết.

Bưởi Diễn Đại Đồng vỏ mỏng, vàng óng, múi ráo, vị ngọt đậm, hương thơm đặc trưng, tép giòn, để được lâu. 

Việc mạnh dạn ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển hướng sang sản xuất hữu cơ đã giúp bưởi Diễn Đại Đồng tạo lợi thế cạnh tranh rõ nét. Dù không trồng trên đất Diễn “chính gốc" song bưởi Diễn Đại Đồng vẫn giữ được hương vị đặc trưng, thậm chí được người tiêu dùng đánh giá cao nhờ độ an toàn và chất lượng ổn định. Nhiều hộ dân từ chỗ khó khăn đã thoát nghèo, vươn lên làm giàu bền vững nhờ cây bưởi diễn. Hiện nay, thu nhập bình quân từ các vườn bưởi đạt 300 - 400 triệu đồng/ha/năm; riêng Hợp tác xã Nông nghiệp Đại Đồng có tổng doanh thu bình quân trên 7 tỷ đồng mỗi năm. Năm 2020, sản phẩm bưởi Diễn của Hợp tác xã được công nhận OCOP (Chương trình Mỗi xã một sản phẩm) 4 sao một dấu mốc quan trọng trong hành trình xây dựng thương hiệu. 

Tại xã Tân Lạc (Phú Thọ), thương hiệu bưởi đỏ Tân Lạc đã phát triển mạnh mẽ, trở thành cây trồng chủ lực, giúp thay đổi diện mạo kinh tế - xã hội của cả một vùng. Năm 2017, Cục Sở hữu trí tuệ đã công nhận Nhãn hiệu tập thể “Bưởi đỏ Tân Lạc” khẳng định về chất lượng và là cơ hội để sản phẩm vươn xa.

Chị Vũ Thị Oanh, Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ tổng hợp và phát triển nông thôn Bình Minh, xã Tân Lạc (Phú Thọ) cho biết, hợp tác xã là một trong những đơn vị tiên phong tập hợp nông dân tham gia trồng bưởi sạch và hướng tới xuất khẩu. Với chương trình sản xuất bưởi theo tiêu chuẩn Global GAP. Đây là một quy trình rất khắt khe, phải tuân thủ nghiêm ngặt về chủng loại, thời gian bón phân, có sổ ghi chép... Trong tổng số 100 ha bưởi trên địa bàn xã, đã có 35 ha thực hiện theo tiêu chuẩn GlobalGAP và 20 ha đạt OCOP 3 sao. Năm 2021, sản phẩm bưởi đỏ Tân Lạc đã bắt đầu xuất khẩu ra các thị trường nước ngoài.

Năm 2022, chuyến bưởi đỏ Tân Lạc đầu tiên với trọng lượng trên 7 tấn đã chính thức xuất khẩu sang thị trường Anh. Lô hàng này do các thành viên của hợp tác sản xuất, chế biến và tiêu thụ bưởi đỏ Tân Lạc sản xuất, đóng gói, và được vận chuyển bởi Công ty cổ phần nông nghiệp hữu cơ FUSA. Minh chứng bưởi đỏ Tân Lạc hoàn toàn có khả năng chinh phục những thị trường khó tính nhất. Thành công này không chỉ là nỗ lực của một vài cá nhân hay hợp tác xã, đó còn là kết quả của một chiến lược dài hơi.

Phát triển vùng trồng bưởi tập trung phục vụ xuất khẩu ra thị trường nước ngoài được tỉnh Phú Thọ xác định là hướng đi quan trọng nhằm phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững. Qua đó, quy hoạch các vùng sản xuất bưởi hàng hóa tập trung, áp dụng khoa học kỹ thuật, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP để đáp ứng yêu cầu của thị trường quốc tế. Cùng đó, cấp mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, kiểm soát chất lượng và xây dựng thương hiệu được chú trọng. Việc tăng cường liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp giúp ổn định đầu ra, nâng cao giá trị sản phẩm, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, thúc đẩy tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại và bền vững.

Thanh Hải/TTXVN